بازار تایر در دوراهی نوسان ارز و قیمت‌گذاری دستوری

بازار تایر کشور بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی صنعت خودرو و حمل‌ونقل تبدیل شده است؛ بازاری که فعالان آن معتقدند بیش از هر عامل دیگری، از نوسانات نرخ ارز، وابستگی به مواد اولیه و سیاست‌های قیمت‌گذاری تأثیر می‌پذیرد. اظهارات نمایندگان انجمن صنعت تایر، وزارت صمت و اتاق اصناف، تصویری چندوجهی از وضعیت فعلی این بازار ارائه می‌دهد.

مصطفی تنها، سخنگوی انجمن صنعت تایر، با اشاره به ساختار هزینه‌ای تولید لاستیک خودرو گفت: به‌طور متوسط حدود ۸۰ درصد قیمت تمام‌شده تایر به مواد اولیه اختصاص دارد؛ سهمی که به‌دنبال افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر، نسبت به گذشته بیشتر شده است. به گفته وی، پیش از جهش‌های ارزی اخیر، این سهم حدود ۵ درصد کمتر بود.

وی با رد ادعای خودکفایی کامل در صنعت تایر افزود: حدود ۳۰ درصد ارزش مواد اولیه مورد استفاده در این صنعت از خارج کشور تأمین می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود حتی تایرهای تولید داخل نیز از نوسانات ارزی تأثیر بپذیرند. هرچند میان تایرهای سواری، باری و کشاورزی تفاوت‌هایی وجود دارد، اما نقش غالب مواد اولیه در قیمت نهایی، در همه آن‌ها مشترک است.

سخنگوی انجمن صنعت تایر، قیمت‌گذاری دستوری را یکی از موانع اصلی توسعه این صنعت دانست و تأکید کرد: از ابتدای دولت نخست حسن روحانی، پنج طرح بزرگ تایرسازی در پنج استان کشور طراحی شد، اما هیچ‌یک به مرحله تولید نرسید؛ چراکه نبود صرفه اقتصادی، سرمایه‌گذاران را از ورود به این حوزه منصرف کرد. در شرایط تورم مزمن، زمانی که امکان پیش‌بینی سود وجود نداشته باشد، سرمایه‌گذاری نیز شکل نمی‌گیرد.

تنها با اشاره به وضعیت تایرهای باری رادیال گفت: در حال حاضر تنها حدود یک‌سوم نیاز کشور به این نوع تایر در داخل تولید می‌شود و بخش عمده آن از طریق واردات تأمین می‌شود. هرچند طرح‌های توسعه‌ای در برخی کارخانه‌ها در دست اجراست، اما تأمین منابع مالی این پروژه‌ها با ابهامات جدی همراه است.

در مقابل، ابراهیم شیخ، معاون صنایع عمومی وزارت صنعت، معدن و تجارت، با تشریح سیاست‌های دولت اعلام کرد: راهبرد وزارت صمت، واگذاری تنظیم بازار و تأمین تایر به تولیدکنندگان داخلی است. بر همین اساس، میزان واردات تایر در سال جاری نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته و این آمار به تأیید انجمن صنفی صنعت تایر نیز رسیده است.

وی ایجاد تعادل قیمتی را یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری دولت دانست و گفت: قیمت تایر باید به‌گونه‌ای تعیین شود که نه فشار مضاعفی به مصرف‌کننده وارد کند و نه به تولیدکنندگان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل کشور آسیب بزند. به گفته معاون وزیر صمت، اصلاح تدریجی قیمت‌ها و پرهیز از شوک‌های قیمتی، رویکرد اصلی وزارتخانه در این حوزه است.

در ادامه، رضا عباس‌آبادی دانشور، رئیس کمیسیون تخصصی لاستیک و روغن اتاق اصناف ایران، ثبات نرخ ارز را شرط اصلی آرامش بازار تایر دانست و تأکید کرد: در صورت تثبیت قیمت ارز، افزایش قیمت جدیدی در بازار تایر رخ نخواهد داد و تنها افزایش‌های طبیعی سالانه، متناسب با رشد هزینه‌های تولید و در حدود ۲۰ درصد اعمال می‌شود.

وی افزود: تجربه دو تا سه سال اخیر نشان می‌دهد که با همکاری تولیدکنندگان، انجمن‌ها و دستگاه‌های اجرایی، بازار تایر به ثبات نسبی رسیده و مهم‌ترین عامل تنظیم بازار، تداوم تولید و وجود کالا در بازار است.